Acne

Acne kan verschillende huidafwijkingen geven. Vaak komen meerdere soorten tegelijk voor. Veelvoorkomende plaatsen zijn het gezicht, de borst, schouders en rug.

Mogelijke klachten en huidafwijkingen zijn:

• open en gesloten mee-eters (comedonen): kleine zwarte of witte bultjes door een verstopt haarzakje

• rode pukkels en puistjes met pus door ontsteking van het haarzakje en de talgklier

• diepere, pijnlijke knobbels, cysten of abcessen bij ernstigere acne

• littekens na genezing, vooral bij langdurige of ernstige ontstekingen.

• Ook de zichtbaarheid van acne kan veel invloed hebben op hoe iemand zich voelt.

Acne conglobata is een ernstige vorm met diepe ontstekingen, knobbels en abcessen en een grotere kans op littekens. De term acne inversa wordt tegenwoordig gebruikt voor hidradenitis suppurativa.

De ernst van acne wordt niet alleen bepaald door het aantal puistjes. Ook diepe ontstekingen, littekens, de plaats van de acne en de invloed op het dagelijks leven zijn belangrijk.

Hoe ontstaat acne en wat kan klachten verergeren?

Bij het ontstaan van acne spelen meerdere processen tegelijk een rol. Rond de puberteit kunnen hormonale veranderingen ervoor zorgen dat talgklieren actiever worden. Tegelijk kan de uitgang van een haarzakje gemakkelijker verstopt raken. In het afgesloten haarzakje spelen huidbacteriën en ontstekingsreacties vervolgens een rol.

Factoren die bij het ontstaan of verergeren van acne kunnen meespelen zijn onder andere:

• hormonale veranderingen en een verhoogde talgproductie

• verhoogde verhoorning en ophoping van huidcellen waardoor haarzakjes verstopt raken

• bacteriën en ontstekingsreacties in het verstopte haarzakje

• oliehoudende of afsluitende huidproducten en sommige geneesmiddelen of supplementen, die acne bij bepaalde mensen kunnen veroorzaken of verergeren

Acne wordt niet veroorzaakt door slechte hygiëne of een vitaminetekort. Er is weinig bewijs dat een specifiek dieet of voedingssupplement acne bij iedereen verbetert. Een gevarieerd en gezond voedingspatroon is daarom het uitgangspunt.

Acne kan meer invloed hebben dan alleen op de huid

Acne kan onzekerheid, schaamte of somberheid geven en invloed hebben op school, werk, relaties en sociale activiteiten. Ook de angst voor littekens kan belastend zijn. Bespreek het met uw arts als acne veel invloed heeft op hoe u zich voelt of op uw dagelijks functioneren.

Bij ernstige of langdurige acne neemt de kans op littekens toe. Het uitknijpen of openkrabben van puistjes kan ontsteking en littekenvorming extra bevorderen.

Wanneer neemt u contact op met een arts?

Heeft u nieuwe of onduidelijke huidklachten en is nog niet vastgesteld dat het acne is? Neem dan contact op met uw huisarts. Laat acne ook beoordelen wanneer u diepe of pijnlijke ontstekingen, beginnende littekens of veel hinder in het dagelijks leven heeft, of wanneer een afgesproken behandeling onvoldoende helpt.

Gebruikt u medicijnen tegen acne en krijgt u veel last van bijwerkingen, of bent u zwanger of wilt u zwanger worden? Neem dan contact op met uw arts of apotheker. Sommige acne-medicijnen zijn niet veilig tijdens de zwangerschap. Voor isotretinoïne gelden strenge voorzorgsmaatregelen.

De behandeling is gericht op het verminderen van verstopping en ontsteking, het voorkomen van nieuwe acne en het beperken van littekenvorming. Welke behandeling passend is, hangt af van de ernst en plaats van de acne, littekens, eerdere behandelingen, mogelijke bijwerkingen en uw persoonlijke situatie.

De behandeling kan bestaan uit:

Gel, crème of lotion

Bij milde tot matige acne wordt vaak gestart met middelen voor op de huid. Mogelijke werkzame stoffen zijn benzoylperoxide, retinoïden zoals adapaleen of tretinoïne en antibiotica zoals clindamycine. Vaak worden werkzame stoffen gecombineerd. Deze middelen kunnen in het begin droogheid, roodheid, schilfering of irritatie geven.

Antibiotica in tabletvorm

Bij uitgebreidere of ontstoken acne kan de dermatoloog tijdelijk antibiotica in tabletvorm voorschrijven, meestal in combinatie met een middel voor op de huid. Welke behandeling en duur geschikt zijn, bespreekt de arts met u.

Isotretinoïne

Bij ernstige acne, bij een groot risico op littekens of wanneer andere behandelingen onvoldoende helpen, kan isotretinoïne worden overwogen. Dit medicijn remt de talgproductie en ontsteking, maar kan belangrijke bijwerkingen hebben en vraagt medische controle. Isotretinoïne mag niet tijdens de zwangerschap worden gebruikt. De arts bespreekt de noodzakelijke controles en voorzorgsmaatregelen.

Andere behandelingen en ondersteuning

Bij sommige vrouwen die ook anticonceptie wensen, kan een combinatiepil een gunstig effect op acne hebben. De dermatoloog kan daarnaast verwijzen naar een huidtherapeut voor huidverzorgingsadvies of ondersteunende behandeling. Bij bepaalde patiënten kunnen bijvoorbeeld peelings of plaatselijke aanvullende behandelingen worden besproken. De keuze hangt af van de situatie en het actuele zorgaanbod.

Wanneer acne psychisch belastend is, kan extra ondersteuning passend zijn. Nadat actieve acne voldoende rustig is, kan worden beoordeeld of behandeling van achtergebleven littekens zinvol en mogelijk is.

Wat kunt u zelf doen?

Was de huid met lauwwarm water en een mild, zeepvrij product. Schuur of scrub de huid niet. Gebruik bij voorkeur niet-vette of olievrije huidverzorging en make-up en verwijder make-up aan het einde van de dag.

Knijp mee-eters en puistjes niet uit. Dit kan de ontsteking verergeren en de kans op littekens vergroten. Bescherm uw huid tegen te veel zon. Sommige acne-medicijnen maken de huid gevoeliger voor zonlicht. Volg daarom de uitleg van uw arts of apotheker en gebruik passende zonbescherming. Een streng acne-dieet of voedingssupplementen zijn niet standaard nodig.

Wat kunt u verwachten van het verloop en de controle?

Een acnebehandeling heeft tijd nodig; verbetering is vaak pas na enkele weken tot maanden goed te beoordelen. Stop daarom niet zonder overleg omdat u niet direct resultaat ziet. Bij controles bespreekt u het effect, mogelijke bijwerkingen en of aanpassing nodig is. Acne kan na een rustige periode terugkomen.