Wratten

Wratten kunnen er verschillend uitzien en op verschillende plaatsen voorkomen. Vaak zijn er meerdere wratten tegelijk. De meeste wratten doen geen pijn, maar voetwratten en wratten op plaatsen met veel druk of wrijving kunnen gevoelig of pijnlijk zijn.

Veelvoorkomende vormen zijn:

• gewone wratten (verruca vulgaris): ruwe, vaak bloemkoolachtige bultjes, vooral op handen en voeten en soms op knieën of ellebogen;

• voetwratten (verruca plantaris): wratten op de voetzool, vaak met een dikke eeltlaag; een doornwrat kan door druk bij staan of lopen pijnlijk zijn en mozaïekwratten kunnen zich oppervlakkig uitbreiden;

• vlakke wratten (verruca plana): kleine, gladde en platte huidkleurige, roze of lichtbruine bultjes die vaak met meerdere tegelijk voorkomen, bijvoorbeeld op het gezicht, de handruggen, onderarmen of benen;

• draadvormige wratten (verruca filiformis): smalle, uitstekende wratjes die vooral in het gezicht voorkomen, bijvoorbeeld rond neus, lippen of oogleden.

Sommige wratten kunnen schaamte of cosmetische hinder geven. Wratten rond de nagels of onder de voetzool kunnen hardnekkig zijn en meer last geven dan wratten op andere plaatsen.

De ernst wordt niet alleen bepaald door het aantal wratten. Ook pijn, plaats, uitbreiding, terugkeer na behandeling en de invloed op dagelijks functioneren zijn belangrijk bij de keuze om wel of niet te behandelen.

Hoe ontstaan wratten en hoe verspreiden ze zich?

Gewone wratten ontstaan na contact van de huid met HPV. Het virus kan makkelijker binnendringen wanneer de huid beschadigd of verweekt is. Tussen besmetting en het ontstaan van een wrat zitten meestal enkele maanden; volgens de NVDV is dit vaak twee tot zes maanden, maar het kan ook langer dan een jaar duren.

Factoren die verspreiding kunnen bevorderen zijn onder andere:

• direct huidcontact met een wrat of met virusdeeltjes op de huid

• peuteren, bijten of krabben aan een wrat, waardoor virusdeeltjes naar andere plekken op de eigen huid kunnen worden verspreid

• beschadigde of verweekte huid, waardoor het virus gemakkelijker de huid kan binnendringen

• contact met besmette huidschilfers kan mogelijk een rol spelen, vooral bij voetwratten. Over het precieze effect van bijvoorbeeld zwembaden, gedeelde douches en op blote voeten lopen is de wetenschappelijke onderbouwing niet eenduidig

• Genitale wratten worden ook door HPV veroorzaakt, maar horen bij een aparte soa-route. Heeft u wratten op of rond penis, vagina of anus, dan is beoordeling via de huisarts of de passende soa-zorgroute belangrijk.

Wratten kunnen meer invloed hebben dan alleen op de huid

Wratten zijn meestal niet gevaarlijk, maar zichtbare wratten kunnen schaamte geven. Voetwratten kunnen pijn geven bij lopen of staan en wratten rond nagels kunnen hinderlijk zijn. Behandeling kan zelf ook pijn, blaren, irritatie, kleurverandering of littekens geven.

Wratten kunnen na behandeling terugkomen of op een andere plaats ontstaan. Geen enkele behandeling geeft de garantie dat een wrat definitief wegblijft.

Wanneer neemt u contact op met een arts?

Neem contact op met uw huisarts als u twijfelt of een huidbultje een gewone wrat is, als u veel wratten heeft en er steeds meer bijkomen, of als een wrat veel pijn of hinder geeft. Laat ook een plek beoordelen wanneer deze anders is dan u van een gewone wrat verwacht of wanneer eerdere behandeling onvoldoende helpt.

Heeft u wratten op of rond de geslachtsdelen of anus, dan past een aparte beoordeling vanwege de mogelijke soa-route. Gebruik bij onduidelijke huidafwijkingen niet op eigen initiatief sterke bijtende middelen; deze kunnen de gezonde huid beschadigen.

Veel wratten verdwijnen vanzelf. Behandeling is daarom niet altijd nodig. Afwachten is een goede optie wanneer u weinig klachten heeft. Als een wrat pijn doet, zich uitbreidt of veel hinder geeft, kan behandeling worden besproken. De keuze hangt af van de plaats, het type wrat, de dikte van de hoornlaag, eerdere behandelingen en uw persoonlijke situatie.

Mogelijke behandelingen zijn:

Salicylzuur of andere aanstipvloeistof

Salicylzuur in zalf of vloeistof verweekt de hoornlaag van de wrat. De gezonde huid eromheen moet worden beschermd. De behandeling vraagt vaak herhaald gebruik gedurende meerdere weken en kan irritatie of pijn geven. Gebruik het middel volgens de instructie van arts of apotheker en stop bij ernstige huidreacties.

Cryotherapie met vloeibare stikstof

Bij cryotherapie wordt de wrat bevroren met vloeibare stikstof. De behandeling kan pijn doen en daarna kan een blaar ontstaan. Soms zijn meerdere behandelingen nodig met tussenpozen van enkele weken. Na bevriezing kan de huid tijdelijk of blijvend lichter worden; dit is vooral zichtbaar bij een donkere huid. Rond nagels bestaat daarnaast risico op beschadiging van de nagel.

Curetteren of wegsnijden

Soms kan een wrat onder plaatselijke verdoving worden weggehaald met een scherp lepeltje of mesje. Deze behandeling kan een wond en litteken geven en de wrat kan terugkomen. Bij voetwratten wordt wegsnijden terughoudend toegepast omdat een litteken op de voetzool blijvende hinder bij het lopen kan geven.

Redactionele keuze De huidige Centrum Oosterwal-pagina bevat een medische fout over de oorzaak van gewone wratten, verouderde incubatietijden, een onjuiste vermenging met seksuele transmissie en vaste behandel-, consult- en vergoedingsclaims. Deze zijn niet één-op-één overgenomen. Gewone wratten worden gekoppeld aan HPV; waterwratjes en genitale wratten worden als aparte onderwerpen afgebakend.

Andere specialistische behandelingen

Bij hardnekkige wratten kan een dermatoloog andere lokale of specialistische behandelingen overwegen. Niet iedere behandeling is even goed onderzocht en niet iedere methode wordt bij Centrum Oosterwal aangeboden. De dermatoloog bespreekt alleen opties die passen bij uw situatie en het actuele zorgaanbod.

Wat kunt u zelf doen?

Heeft u weinig last, dan kunt u rustig afwachten. Peuter, krab of bijt niet aan wratten; daardoor kan de huid beschadigen en kunnen virusdeeltjes naar andere plekken worden verspreid. Deel hulpmiddelen waarmee u een wrat vijlt of behandelt niet met anderen en gebruik ze niet op gezonde huid.

Wilt u zelf een vrij verkrijgbaar wrattenmiddel proberen, volg dan precies de gebruiksaanwijzing en bescherm de gezonde huid. Gebruik sterke zuren zoals monochloorazijnzuur of trichloorazijnzuur niet zonder professionele instructie. Deze stoffen kunnen blaren of brandwonden veroorzaken als ze verkeerd worden gebruikt.

Na een behandeling met vloeibare stikstof of een andere ingreep kan de huid gevoelig zijn of een blaar vormen. Volg de nazorginstructies die u tijdens uw afspraak krijgt. Neem contact op als u zich zorgen maakt over de wond, pijn of herstel.

Wat kunt u verwachten van het verloop en de controle?

Veel wratten verdwijnen zonder behandeling, maar dit kan maanden tot jaren duren. Ook na behandeling kunnen wratten terugkomen. Bij controle beoordeelt de arts of de behandeling voldoende effect heeft, of bijwerkingen optreden en of doorgaan, stoppen of een andere behandeling passend is. Houd geen vast behandel- of controleschema aan dat niet persoonlijk met u is afgesproken.